انصار پیامبر اکرم(ص)از دو قبیله اوس و خزرج بودند که هر قبیله در اصل از اهل یمن بودند و اجداد ایشان برای درک حضور پیامبر خاتم (ص)به مدینه آمده بودند.

سقیفه مشهور در تاریخ٬محل اجتماع قبیله خزرج از انصار بوده است و رئیس ایشان سعد بن عُباده بود که برای بیعت با او ٬در آن زمان٬در آن محل اجتماع کرده بودند٬در حالی که جسد مبارک پیامبر (ص)بین خاندانش بود و مشغول غسل دادن جسم مطهر آن حضرت بودند.چون خبر اجتماع سقیفه به گروه پیرو ابوبکر و عمر رسید٬با سرعت به اجتماع سقیفه ملحق شدند.

در اثر اجتماع در آن سقیفه ٬شریعت اسلام پس از پیامبر (ص)دگرگون شد.

در اثر سقیفه ٬تاریخ اسلام دگرگون شد.

در اثر سقیفه ٬به در خانه فاطمه زهرا(س)آتش بردند و شد آنچه شد.

در اثر سقیفه ٬شمشیر ابن ملجم بر فرق امیرالمومنین علی (ع)فرود آمد.

در اثر سقیفه ٬امام حسن(ع)با زهر شهید شد.

در اثر سقیفه٬ حضرت امام حسین (ع)شهید شد و زینب(س)و دیگر دختران پیامبر (ص)اسیر شدند.

در اثر سقیفه ٬مسیر تاریخ بشریت دگرگون شد.

در اثر سقیفه ٬از آن روز تا کنون و تا ظهور حضرت مهدی موعود (عج)باقی است.

مرحوم سیّد مرتضی عسکری

ذی قعده۱۴۲۱

درباره سقیفه و جایگاه آن در تاریخ اسلام٬از دیر باز تا کنون٬کتاب های بسیاری مستقلآ یا به مناسبت٬به رشته تحریر در آمده است که٬البته٬از نظر ارزش و اهمیّت یکسان نیستند.بیشتر این کتاب ها٬سقیفه را٬تنها در یک روز دیده اند و لذا غالبآ کوشیده اند که ٬صرفآ٬حوادث این روز را بررسی کنند٬البته گاه به ذکر حوادثی که در طی یکی دو هفته پیش و پس از آن رخ داده است نیز پرداخته اند.

در میان کتب متقدّمین کمتر کتابی را می توان سراغ گرفت که در این باره سخن نگفته باشد.نگاهی به سی اثر برجسته از منابع هزاره اوّل اسلامی٬که در آنها ماجرای سقیفه٬گاه به اجمال و گاه به تفصیل٬مورد بحث واقع شده٬گویای این حقیقت است که ارباب تاریخ و یسره و حدیث نتوانسته اند بی اعتنا از کنار ماجرا بگذرند.

این منابع به ترتیب قدمت تاریخی عبارت اند از:

۱.سیره ابن هشام(ت:۲۱۳هـ)۲.طبقات ابن سعد(ت:۲۳۰هـ)۳.مسند احمد حنبل(ت:۲۴۱هـ)۴.سنن دارمی(ت:۲۵۵هـ)۵.صحیح بخاری(ت:۲۵۶هـ).۶.الموفقیّات زبیر بن بکّر(ت:۲۵۶هـ)۷.صحیح مسلم(ت:۲۶۱هـ)۸.الامامة والسیاسة ابن قتیبه دینوری(ت:۲۷۰ یا۲۷۶هـ).۹.سنن ابن ماجه(ت:۲۷۳ هـ.)۱۰.انساب الاشراف بلاذری(ت:۲۷۹ هـ)۱۱.الاخبار الطوال دینوری(ت:۲۸۲هـ)۱۲.تاریخ یعقوبی(ت:۲۹۲هـ)۱۳.تاریخ طبری(ت:۳۱۰هـ)۱۴.العقد الفرید ابن عبدربّه(ت:۳۲۸هـ)۱۵.التّنبیه والاشراف مسعودی(ت:۳۴۶هـ)۱۶.مروج الذّهب مسعودی(ت:۴۱۳هـ)۱۷.الاغانی ابوالفرج اصفهانی(ت:۳۵۶هـ)۱۸.ارشاد مفید(ت:۴۱۳هـ)۱۹.امالی مفید(ت:۴۱۳هـ)۲۰.الاستیعاب ابن عبد البَرّاندلسی(ت:۴۶۳ هـ)۲۱.صفة الصّفوة ابن جوزی(ت:۵۹۷هـ)۲۲.تاریخ ابن اثیر جزری(ت:۶۳۰هـ)۲۳.اُسدُالغابه ابن اثیر(ت:۶۳۰هـ)۲۴.شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید(ت:۶۵۵یا ۶۵۶هـ)۲۵.الرّیاض النضرة مجبّ الدین طبری شافعی(ت:۶۹۴ هـ)۲۶.تاریخ الاسلام ذهبی(ت:۷۴۸هـ)۲۷.تارخ ابن کثیر(ت:۷۷۴هـ)۲۸.تاریخ الخلفاء سیوطی(ت:۹۱۱هـ)۲۹.تاریخ الخمیس حسین بن محمد دیار بکری(ت:۹۶۶هـ)۳۰.کنزالعمال متقی هندی(ت:۹۷۵ هـ).

از نویسندگان معاصر نیز افرادی بدین کار همّت گماشته اند و آثاری شایان توجّه عرضه کرده اند٬کسانی چون:محمد رضا مظفّر٬محمد باقر بهبودی٬عبدالفتاح عبدالمقصود٬ویلفرد مادلونگ. که در مطلب بعدی به برسی کتابهای آنها می پردازیم.

ادامه دارد....

یا علی مددی